Thursday, September 22, 2011

ဘုန္းႀကီးအကြဲ အၿပဲ (၄)



ယင္းဒြါရဂုိဏ္းသည္ 
(က) အေနာက္ေခ်ာင္းဒြါရ၊ 
(ခ) မဟာဒြါရ၊ 
(ဂ) မူလဒြါရ ဟူ၍ (၃) မ်ဴိး ထပ္၍ ကြဲသြားႀကၿပန္သည္။

( က ) အေနာက္ေခ်ာင္းဒြါရဂုိဏ္း
ဒြါရဂုိဏ္းခ်ဴပ္အုတ္ဖုိဆရာေတာ္ႀကီးလက္ထက္မွာပင္ 
ငါးသုိင္းေခ်ာင္းေရတံခြန္ေက်ာင္းတုိ္က္ ဆရာေတာ္ႀကီးကုိ အၿခားေသာဒြါရဂုိဏ္း၀င္ေက်ာင္းတုိက္ႀကီး (၆) တုိက္မွ သံဃာေတာ္မ်ားက 
ပထမပါရာဇိက (မာတုဂါမၿဖင့္ ေဖာက္ၿပန္သည့္အမွဳ) ၿဖင့္ စြပ္စြဲႀကသည္။ ဂုိဏ္းခ်ဴပ္အုတ္ဖုိဆရာေတာ္ႀကီးသည္ 
အစြပ္စဲြခံရသည့္ ဆရာေတာ္ႀကီးဘက္မွရပ္တည္ခဲ့သၿဖင့္ 
ေက်ာင္း(၆) ေက်ာင္းမွ သံဃာေတာ္မ်ားသည္ သီးၿခားဂုိဏ္းတည္ေထာင္ႀကသည္။ 
" င၀န္ၿမစ္" ကုိ အေနာက္ေခ်ာင္းဟု ထုိေဒသတြင္ေခၚႀကသည္။ 
ယင္းအေနာက္ေခ်ာင္းကုိ အစြဲၿပဳ၍ ေရႀကည္၊ငါးသုိင္းေခ်ာင္းတစ္၀ုိက္ရွိ 
အဆုိပါဒြါရဂုိဏ္းကုိ အေနာက္ေခ်ာင္းဒြါရဂုိဏ္းဟုေခၚႀကသည္။

(ခ) မဟာဒြါရဂုိဏ္း

ဒြါရဂုိဏ္းခ်ဴပ္အုတ္ဖုိဆရာေတာ္ႀကီးသည္ ေဗဒင္က်မ္းတတ္ကြ်မ္းလွသည္ဟုဆုိသည္။ 
ယခု လက္ရွိအမ်ား လက္ခံသတ္မွတ္ထားေသာ လၿပည့္လကြယ္ေန႔မ်ားသည္ 
ေဗဒင္နည္းအရ တြက္ခ်က္ရာ၌ 
အမွန္တကယ္ လမၿပည့္ေသး၊ လမကြယ္ေသး၊ 
လၿပည္.ေက်ာ္တစ္ရက္ေရာက္မွလၿပည့္သည္။ 
လဆန္းတစ္ရက္ေရာက္မွ လကြယ္သည္ဟု ဆုိ၍ 
(၁၅) ရက္တစ္ႀကီမ္လၿပည့္၊ လကြယ္သိမ္၀င္၍ သံဃဥပုသ္ၿပဳၿခင္းကုိ ေဆာင္ရြက္သည္။ အၿခားေသာသုဓမၼာဂုိဏ္း၀င္ႏွင့္ ေရႊက်င္ဂုိဏ္း၀င္သံဃာမ်ားသည္ 
လၿပည့္၊ လကြယ္ေန႔မ်ား၌ သိမ္၀င္ဥပုသ္ၿပဳႀကေသာ္လည္း 
ဒြါရဆရာေတာ္ႀကီးႏွင့္ တပည့္မ်ားသည္ 
လၿပည္.ေက်ာ္ (၁) ရက္ေန႔ႏွင့္လဆန္း (၁) ရက္ေန႔ေရာက္မွသာ သိမ္၀င္ဥပုသ္ၿပဳႀကသည္။ အုတ္ဖိုိဆရာေတာ္ႀကီး ၁၂၆၇ ခုႏွစ္တြင္ ပ်ံလြန္ေတာ္မူၿပီးေနာက္ပုိင္းတြင္ 
၁၂၈၀ ၿပည့္ႏွစ္၌ ဒြါရဂုိဏ္း၀င္သံဃာေတာ္မ်ားသည္ 
(ရာဇပဓာနံ) ဟူေသာ ၿမတ္စြာဘုရား၏အမိန္႔ေတာ္အရ 
လၿပည့္လကြယ္ကိစၥကုိ အစုိးရမင္းတုိ႔၏ ဆံုးၿဖတ္ခ်က္သည္သာ 
အတည္ၿဖစ္သည္ဟူေသာ ေဒသနာအရ ဒြါရဂုိဏ္း၀င္သံဃာေတာ္အမ်ားစုသည္ 
အမ်ားနည္းတူ လၿပည့္ေန႔ႏွင့္ လကြယ္ေန႔မ်ားတြင္ သိမ္၀င္ဥပုသ္ၿပဳႀကပါသည္။ 
ယင္းဒြါရဂုိဏ္းမွာ အၿခားေသာ ဒြါရဂုိဏ္းမ်ားထက္ 
သံဃာအေရအတြက္မ်ားၿပားေသာေႀကာင့္ မဟာဒြါရဂုိဏ္းဟုေခၚႀကသည္။ 
ဤဂုိဏ္း၏ အမည္အၿပည့္အစံုမွာ (ဓမၼာနုဓမၼမဟာဒြါရနိကာယဂုိဏ္း) ၿဖစ္ပါသည္။

ဓမၼာနုဓမၼ = တရားအတုိင္းလုိက္နာေသာ

မဟာ = သံဃာမ်ားၿပားေသာ

ဒြါရ = ဘုရားရွိခုိးရာ၌ (ဒြါရၿဖင္.ရွိခုိးေသာ)၊

နိကာယ = သံဃာ.အစုအေ၀း (ၿဖစ္သည္။)

(ဂ) မူလဒြါရဂုိဏ္း

အုတ္ဖုိဆရာေတာ္ႀကီးပ်ံလြန္ေတာ္မူၿပီးေနာက္ မဟာဒြါရဂုိဏ္း၀င္သံဃာမ်ားသည္ လၿပည့္လကြယ္ကိစၥကုိ အၿခားဂုိဏ္းသံဃာမ်ားႏွင့္အတူ ၿပန္လည္လက္ခံႀကေသာ္လည္း အခ်ဴိ.ေသာဒါြရဂုိဏ္းသံဃာမ်ားမွာ အုတ္ဖုိဆရာေတာ္ႀကီးခ်မွတ္ခဲ့သည့္မူအတုိင္း လၿပည့္ေက်ာ္(၁)ရက္ႏွင့္လဆန္း(၁)ရက္တုိ႔တြင္ သိမ္၀င္ဥပုသ္ၿပဳၿမဲၿပဳႀက၏။ 
ထုိသုိ႔ မူလအတုိင္းရိွသည့္ဒြါရဂုိဏ္းကုိ မူလဒြါရဟုေခၚဆုိႀကသည္။

မူလဒြါရဟူေသာအမည္၏ေရွ.တြင္ ' ဓမၼ၀ိနယာနုေလာမ ' ဟုထပ္ဆင့္၀ိေသသနၿပဳထားသည္။ 
( ဓမၼ + ၀ိနယ + အနုေလာမ ) သုတၱံ၊ အဘိဓမၼာတရားေတာ္ႏွင့္လည္းေကာင္း၊ ၀ိနည္းနွင့္လည္းေကာင္း ေလ်ာ္ညီေသာဂုိဏ္းဟုဆုိလုိ၍
အမည္အၿပည့္အစံုမွာ ' ဓမၼ၀ိနယာနုေလာမူလဒြါရနိကာယ ' ဂုိဏ္းဟု ေခၚဆုိႀကသည္။

( ၆ ) ေ၀ဠဳ၀န္နိကာယဂုိဏ္း

ရန္ကုန္ၿမဳိ.၊ ဗဟန္းရပ္ကြက္၊ သီလရွင္ေက်ာင္းအတြင္းရွိ၀ါးေက်ာင္း၌ ေနထုိင္ေသာေႀကာင့္ ယင္းဆရာေတာ္ကုိ ေ၀ဠဳ၀န္ဆရာေတာ္ဟုေခၚဆုိႀကသည္။ 
ယင္းဆရာေတာ္သည္ ဗဟန္းေ၀ဠဳ၀န္ေက်ာင္းတုိက္ကုိ တည္ေထာင္ၿပီးေနာက္ အင္းလ်ားေ၀ဠဳ၀န္ေက်ာင္းတုိက္၊ စမ္းေခ်ာင္းေ၀ဠဳ၀န္ေက်ာင္းတုိက္၊ 
ပုသိမ္ႏွင့္ၿမန္ေအာင္ၿမဳိ.မ်ားရွိ ေ၀ဠဳ၀န္ေက်ာင္းတုိက္မ်ားကုိ တည္ေထာင္ခဲ့သည္။ ယင္း၏တပည့္သံဃာ မ်ားကုိ ေ၀ဠဳ၀န္ဂုိဏ္းဟုေခၚဆုိႀကသည္။ 
ဒြါရဂုိဏ္းႏွင့္ ေပါင္းသင္းဆက္ဆံသၿဖင့္ ' ေ၀ဠဳ၀န္ဒြါရဂုိဏ္း ' ဟုလည္းေခၚဆုိႀကသည္။

( ၇ ) စတုဘုမၼိက မဟာသတိပဌာန္ငွက္တြင္းဂုိဏ္း

စစ္ကုိင္းၿမဳိ.၏အေနာက္ဘက္ မင္း၀န္ေတာင္တန္း၌ 
ပုဇဥ္းထုိးငွက္မ်ား တြင္းတူးရာမွ လုိဏ္ဂူၿဖစ္လာၿပီး 
ယင္းငွက္တြင္းမ်ားရွိေသာေနရာ၌ တည္ရွိေသာဘုန္းႀကီးေက်ာင္းကုိ 
ငွက္တြင္းေခ်ာင္ဟု ေခၚဆုိႀကသည္။ 
ယင္းငွက္တြင္းေခ်ာင္ဆရာေတာ္ဦးပ႑၀သည္ မင္းတုန္းမင္းလက္ထက္၌ မဟာသတိပဌာန္သုတ္ေတာ္လာ (၃၂) ေကာဌာာသကမၼဌာန္းကုိ ႀကဳိးပမ္းအားထုတ္ၿပီးေဟာႀကားၿပသသည္။

ထုိ.အၿပင္ အစဥ္အလာအားၿဖင့္ ကာမ၊ ရူပ၊ အရူပ ဟူေသာ (ဘံု ၃ ပါး ) ကုိ 
ေဟာေၿပာေလ့ရွိရာမွ နိဗၺာန္ကုိပင္ ဘံုတစ္ခုအေနၿဖင့္ ထည့္သြင္း၍ 
ဘံု (၄) ပါးရွိသည္ဟု ေဟာေၿပာခဲ့ၿခင္းေႀကာင့္ 
စတုဘုမၼိက ( စတု = ေလး ၊ ဘုမၼိက = ေနရာ/ တည္ရာဌာန ဘံုရွိၿခင္း ) ဟု အမည္တစ္ခုထပ္ဆင့္တုိးခဲ့သည္။ 
ထုိ႔ေႀကာင့္ ဤဂုိဏ္းကုိ စတုဘုမၼိကမဟာသတိပဌာန္ငွက္တြင္းဂုိဏ္း ဟုေခၚဆုိႀကသည္။

( ဂ ) ဂဏ၀ိမုတ္ကူးတုိ. ဂုိဏ္း

ထား၀ယ္ၿမိဳ.နယ္၊ ကူးတုိ႔ရြာဆရာေတာ္ ဦးကၠုႏၵ၀ံသသည္ 
ေတာရေဆာက္တည္၍ တရားက်င့္သံုးလ်က္ ရွိသည္။ သုဓမၼာဂိုဏ္းခ်ဴပ္၊ဂုိဏ္းအုပ္၊ဂုိဏ္းေထာက္မ်ားက မႀကာခဏ ဆင့္ေခၚသၿဖင့္ 
ယင္းသို႔ဆင့္ေခၚ ခံရၿခင္းမွ ကင္းလြတ္ခြင့္ၿပဳရန္ 
မႏၱေလး၊ သုဓမၼာသာသနာပုိင္ထံ ေမတၱာစာတင္သြင္းခဲ့သည္။ 
သာသနာပုိင္ ပခန္းဆရာေတာ္က ၁၂၅၈ ခုႏွစ္တြင္ ယင္းေတာရေက်ာင္းဆရာေတာ္ႀကီးကုိဆင့္ေခၚၿခင္းမၿပဳနုိင္ေစရန္ 
သုဓမၼာဂုိဏ္းမွ အလြတ္ ' ဂဏ၀ိမုတၱိ ' ( ဂဏ = ဂုိဏ္း ၊ ၀ိမုတၱိ = လြတ္ၿခင္း ) ဟု 
စာခြ်န္ေတာ္အမိန္႔ ထုတ္ၿပန္ေပးခဲ့သည္။

ထုိ႔ေႀကာင့္ ယင္းဆရာေတာ္ႀကီး၏တပည္႔အစဥ္အဆက္တုိ႔ကုိ 
' ဂဏ၀ိမုတၱိ ကူးတုိ႔ ' ဂုိဏ္းဟုေခၚဆုိႀကသည္။ 
သုဓမၼာဂုိဏ္းမွ အလြတ္ၿဖစ္ေသာကူးတုိ႔ရြာမွဆရာေတာ္ႀကီး၏ 
တပည့္သံဃာမ်ားဟုဆုိလုိသည္။ မူလ ဆရာေတာ္ႀကီးကေတာ့ 
ေတာရေဆာက္တည္လုိ႔ ကင္းလြတ္ခြင့္ရတယ္။ 
အခုတပည့္ေတြကေရာ ဆရာေတာ္ႀကီးကဲ့သုိ႔ 
အားလံုးပဲေတာရေဆာက္တည္ႀကသလား၊ 
မေဆာက္တည္တဲ့ ရဟန္းေတြကုိ ကင္းလြတ္ခြင့္ေပးသင့္သလား၊ 
စဥ္းစားစရာပါပဲ..

( ၉ ) ဓမၼယုတၱိနိကာယ မဟာရင္ဂုိဏ္း

မဟာရင္ဆရာေတာ္သည္ ၁၂၀၃ ခုႏွစ္တြင္ ယိုးဒယားနုိင္ငံ၌ ေမြးဖြားခဲ့၍ 
ငယ္မည္မွာ " ဦးရင္ " ၿဖစ္သည္။ 
ယိုးဒယားနုိင္ငံ ' ဓမၼယုတၱိနိကာယ ' ( တမယြတ္ ) ဂုိဏ္း၌ ရဟန္းၿပဳ၍ 
ပါဠိစာေပမ်ားကုိ မဟာအဆင့္အတန္းေအာင္ၿမင္သည္အထိ 
စာေပသင္ႀကားတတ္ေၿမာက္ခဲ့သည္။ 
ထုိအခါဦးရင္အမည္ကုိ မဟာဘြဲ႔နွင့္ေပါင္းစပ္၍ မဟာရင္ၿဖစ္လာသည္။

မဟာရင္အမည္ရွိဆရာေတာ္ႀကီးသည္ 
ေမာ္လၿမဳိင္ၿမဳိ.နယ္ ' ကတုိး ' ရြာ၌ ေက်ာင္းတုိက္တည္၍ စာေပပုိ႔ခ်သည္။ ယင္း၏တပည့္သံဃာမ်ားကုိ ' မဟာရင္ဂုိဏ္း ' ဟုေခၚဆုိႀကသည္။ ယုိးဒယားနုိင္ငံရွိမူလပင္မဂိုဏ္း၏အမည္ကုိ ပူးတဲြ၍ 
' ဓမၼယုတၱိ နိကာယ မဟာရင္ဂုိဏ္း ဟုေခၚဆုိႀကသည္။

ဓမၼ = တရားေတာ္ကုိ ၊

ယုတၱိ = အေထာက္အထားၿပဳေသာ ၊

နိကာယ = သံဃာအစုအေ၀း ။

ဟူ၍ၿဖစ္ပါသည္။

အထက္ပါနုိင္ငံေတာ္အသိအမွတ္ၿပဳသံဃာ့ဂုိဏ္းႀကီး ( ၉ ) ဂုိဏ္းတုိ႔သည္ 
ဘုရားေဟာပိဋကတ္ ( ၃ ) ပံု အနက္သုတ္ႏွင့္အဘိဓမၼာတုိ႔တြင္ အယူအဆတူမွ်ႀကေသာ္လည္း ေစာင့္ထိန္းလုိက္နာအပ္သည့္ ၀ိနည္းပုိင္း ဆုိင္ရာတုိ႔တြင္ 
အေလးအေပါ့အတိမ္အနက္စသည္ၿဖင့္ ကြဲလြဲမွဳရွိႀကသည္ကုိ အေႀကာင္းၿပဳ၍ 
ကြဲၿပား ေနႀကၿခင္းသာၿဖစ္ပါသည္။

အထက္ပါသံဃာ့ဂုိဏ္းမ်ား ေပၚေပါက္ရၿခင္းအေႀကာင္းကုိ သံုးသပ္ရေသာ္ သီလသမာဓိႏွင့္ၿပည့္စံုၿပီး စာေပက်မ္းဂန္ တတ္ကြ်မ္းကာ 
ေနာက္လုိက္တပည့္သံဃာမ်ားၿပားေသာ ဆရာေတာ္ႀကီးမ်ား၏ 
ဓမၼ၀ိနယႏွင့္ ထုိစဥ္ကာလသံဃာထုႏွင့္ 
မင္းအစုိးရအေပၚပုဂၢလိကအၿမင္ၿဖင့္ မိမိယံုႀကည္ယူဆခ်က္အတုိင္း 
တစုိက္ တမတ္မတ္က်င့္သံုးၿပီး အၿခားေသာသံဃာမ်ားနွင့္ မဆက္စပ္ပဲ 
သီးၿခားေနခဲ့ၿခင္းက စတင္ခဲ့သည္ကုိ ေတြ႔ရသည္။ 
ညွိႏွဳိင္း၍မရေလာက္ေအာင္ႀကီးမားသည့္ 
သေဘာထားကြဲလြဲမွဳမရွိခဲ့သည္မွာ ထင္ရွားသည္။ 
အၿခားေသာဘာသာမ်ားနွင့္ နွဳိင္းယွဥ္ေလ့လာနုိင္ေသာ ယခုေခတ္ႀကီးတြင္ ေထရ၀ါဒအစစ္အမွန္ဟု ေႀကြး ေႀကာ္ေနေသာမိမိတုိ႔နုိင္ငံအေနၿဖင့္ 
ယခုကဲ့သုိ႔ သံဃာ့ဂိုဏ္းမ်ားအမ်ားအၿပားရွိေနၿခင္းကား မေကာင္းေပ၊
ထုိ.ေႀကာင္.ပင္လွ်င္ ၿမန္မာၿပည္၏ရွင္မဟာဗုဒၵေဃာသဟုပင္ ဂုဏ္ၿပဳေခၚတြင္ရသည့္ 
ေတာင္ၿမဳိ. (အမရပူရ မဟာဂႏၶာရံု) ဆရာေတာ္အရွင္ဇနကာဘိ၀ံသက သံဃအစည္းအေ၀းတစ္ခုတြင္ အဆုိပါဂုိဏ္းမ်ား အားလံုး ဖ်က္သိမ္းၿပီး ေထရ၀ါဒစစ္စစ္သံဃာဟုသာ သတ္မွတ္ရန္ အဆုိတင္သြင္းခဲ့ဖူးေႀကာင္း 
မွတ္သား ႀကည္ညဳိခဲ့ ရဖူးပါသည္။

ေခတ္အၿမင္ရွိလွေသာဆရာေတာ္၏ ဥာဏ္ေတာ္ကုိသာ ႀကည္ညဳိဦခုိက္ရပါသည္။ 
သုိ.ေသာ္.... ထုိစဥ္က အေႀကာင္းေႀကာင္းမ်ားေႀကာင့္ 
ဆရာေတာ္ဘုရား၏ရည္မွန္းခ်က္ မေအာင္ၿမင္ခဲ့ရေပ၊ 
တစ္ခ်ိန္ေသာအခါ တြင္ကား ဆရာေတာ္ေမွ်ာ္မွန္းသကဲ့သုိ႔ 
ၿဖစ္လာနုိင္ပါေေစဟုသာ ေမွ်ာ္လင့္ဆုေတာင္းမိပါသည္။

အပၸမာဒမဂၢဇင္းတြင္ေဖာ္ၿပပါရွိေသာေဆာင္းပါးရွင္ ငွက္ေတာင္ပံ်(ဇင္းက်ဴိက္)၏ 
"သဂၤါယနာႏွင့္ ေထရ၀ါဒ သံဃဂုိဏ္းႀကီးမ်ား" ေဆာင္းပါးကုိ
 ၿပန္လည္မြမ္းမံတင္ၿပပါသည္။ သီးၿခားခြင့္မေတာင္းနုိင္သည္ကုိ နားလည္ခြင့္လြတ္နုိင္မည္ဟုေမွ်ာ္လင့္ပါသည္။